Andy Puddicombe: All it takes is 10 mindful minutes - Tất cả những gì chúng ta cần là 10 phút tập trung

0:11	0:11
We live in an incredibly busy world. The pace of life is often frantic, our minds are always busy, and we're always doing something.	Chúng ta sống trong một thế giới cực kì bận rộn. Cường độ cuộc sống lúc nào cũng điên cuồng, tâm trí của chúng ta thì lúc nào cũng bận rộn, và chúng ta lúc nào cũng đang làm một việc gì đấy.
0:19	0:19
So with that in mind, I'd like you just to take a moment to think, when did you last take any time to do nothing? Just 10 minutes, undisturbed? And when I say nothing, I do mean nothing. So that's no emailing, texting, no Internet, no TV, no chatting, no eating, no reading, not even sitting there reminiscing about the past or planning for the future. Simply doing nothing. I see a lot of very blank faces. (Laughter) My thinking is, you probably have to go a long way back.	Chính vì thế, tôi muốn các ban hãy dành ra một phút để nhớ lại lần cuối cùng bạn dành thời gian để không làm gì cà là khi nào? Chỉ 10 phút không lo âu? Và khi tôi nói không làm gì cả, nó có nghĩa là KHÔNG GÌ CÀ. Có nghĩa là không email, không nhắn tin, không internet, không xem tivi, không nói chuyện, không ăn, không đọc, không cả chỉ ngồi đấy và nhớ về quá khứ hay bàn tính chuyện tương lai. Chỉ đơn giàn là không làm gì cả. Tôi thấy rất nhiều gương mặt ngơ ngác. (Tiếng cười) Tôi đoán là lần ấy của các ban có lẽ là lâu lắm rồi.
0:51	0:51
And this is an extraordinary thing, right? We're talking about our mind. The mind, our most valuable and precious resource, through which we experience every single moment of our life, the mind that we rely upon to be happy, content, emotionally stable as individuals, and at the same time to be kind and thoughtful and considerate in our relationships with others. This is the same mind that we depend upon to be focused, creative, spontaneous, and to perform at our very best in everything that we do. And yet, we don't take any time out to look after it. In fact, we spend more time looking after our cars, our clothes and our hair than we — okay, maybe not our hair, but you see where I'm going.	Và điều này thật lạ thường phải không? Chúng ta đang bàn về tâm trí của chúng ta. Tâm trí, thứ tài nguyên qúy gía mà chúng ta có, nhờ nó mà chúng ta có thể trải nghiệm từng giây phút trong cuộc sống, nhờ nó mà chúng ta, như một cá thể, biết vui, hài lòng, ổn định tình cảm và đồng thời biết tốt bụng, biết suy nghĩ, và quan tâm đến những người xung quanh. Chúng ta cũng phụ thuộc vào chính tâm trí này để tập trung, sáng tạo, và và còn để thực hiện tốt nhất mọi thứ mà ta làm. Vậy nhưng, chúng ta không dành chút thời gian nào để chăm sóc nó cả. Trên thực tế, chúng ta dành nhiều thời gian để chăm chút cho xe hơi, quần áo, và đầu tóc hơn là -- ok, có lẽ không hẳn là đầu tóc, nhưng bạn hiểu ý mà tôi muốn nói rồi đấy.
1:38	1:38
The result, of course, is that we get stressed. You know, the mind whizzes away like a washing machine going round and round, lots of difficult, confusing emotions, and we don't really know how to deal with that, and the sad fact is that we are so distracted that we're no longer present in the world in which we live. We miss out on the things that are most important to us, and the crazy thing is that everybody just assumes, well, that's the way life is, so we've just kind of got to get on with it. That's really not how it has to be.	Dĩ nhiên, kết quả là chúng ta bị stress. Các bạn biết đấy, tâm trí quay vèo như một cái máy giặt vậy đi vòng quanh, vòng quanh, rất nhiều những càm xúc lẫn lộn và khó khăn và chúng ta không thực sự biết cách giải quyết những điều này và một sự thật đáng buồn là chúng ta bị phân tâm đến mức chúng ta không còn hiện diện trong thế giới mà chúng ta đang sống Chúng ta lỡ mất những thứ quan trong nhất đối với bản thân mình và điều điên cuồng hơn là mọi người đều cho rằng, cuộc sống luôn như thế, cho nên chúng ta phải làm quen với nó thôi. Nhưng cuộc sống thật sự không phải nhất thiết như vậy.
2:12	2:12
So I was about 11 when I went along to my first meditation class. And trust me, it had all the stereotypes that you can imagine, the sitting cross-legged on the floor, the incense, the herbal tea, the vegetarians, the whole deal, but my mom was going and I was intrigued, so I went along with her. I'd also seen a few kung fu movies, and secretly I kind of thought I might be able to learn how to fly, but I was very young at the time. Now as I was there, I guess, like a lot of people, I assumed that it was just an aspirin for the mind. You get stressed, you do some meditation. I hadn't really thought that it could be sort of preventative in nature, until I was about 20, when a number of things happened in my life in quite quick succession, really serious things which just flipped my life upside down and all of a sudden I was inundated with thoughts, inundated with difficult emotions that I didn't know how to cope with. Every time I sort of pushed one down, another one would just sort of pop back up again. It was a really very stressful time.	Khi tôi đến lớp tập thiền lần đầu tiên thì tôi khoảng 11 tuổi. Và tin tôi đi, nó có tất cả những định kiến mà bạn có thể tưởng tượng ra, chẳng hạn như ngồi bắt chéo chân trên sàn, nhang, trà thảo mộc, những người ăn chay, tất cả những thứ ấy, nhưng vì mẹ tôi đi và tôi thì tò mò, thế nên tôi cũng đi theo mẹ. Trước đấy thì tôi cũng xem một ít những phim kung-fu, và nghĩ thầm rằng tôi có thể học được cách bay lượn ở đấy, nhưng lúc ấy tôi còn nhỏ lắm. Khi tôi đến đấy rồi, thì tôi nghĩ rằng, giống như rất nhiều người, tôi nghĩ rằng thiền chỉ là một liều paradol cho tâm trí vậy. Bạn bị stress nên bạn ngồi thiền. Tôi đã không nghĩ được rằng bản chất nó còn có tính đề kháng nữa, cho đến khi tôi 20 tuổi, khi mà rất nhiều chuyện xảy ra một cách dồn dập trong cuộc sống của tôi, những chuyện rất nghiêm trọng khiến cuộc sống của tôi bị đảo lộn hoàn toàn và bất thình lình, tôi bị ngập trong suy nghĩ, ngập trong những cảm xúc rối bời mà tôi không biết cách nào để giải quyết chúng. Mỗi lần tôi thử đè nén một cảm xúc xuống, thì một cái khác lại hiện ra. Nó thật sự là một khoảng thời gian rất căng thẳng.
3:12	3:12
I guess we all deal with stress in different ways. Some people will bury themselves in work, grateful for the distraction. Others will turn to their friends, their family, looking for support. Some people hit the bottle, start taking medication. My own way of dealing with it was to become a monk. So I quit my degree, I headed off to the Himalayas, I became a monk, and I started studying meditation.	Tôi đoán là tất cả chúng ta đối phó với stress bằng những cách khác nhau. Một số người sẽ chôn vùi bản thân trong công việc và biết ơn vì nó làm họ phân tâm. Những người khác thì tìm đến bạn bè và gia đình để tìm sự giúp đỡ. Một số khác thì sẽ tìm đến rượu hoặc là bắt đầu uống thuốc. Còn cách đối phó với căng thẳng của tôi là trở thành một nhà sư. Thế là tôi nghỉ học, rồi đi đến Hi-ma-lay-a, Tôi trở thành một nhà sư và bắt đầu tập thiền.
3:39	3:39
People often ask me what I learned from that time. Well, obviously it changed things. Let's face it, becoming a celibate monk is going to change a number of things. But it was more than that. It taught me -- it gave me a greater appreciation, an understanding for the present moment. By that I mean not being lost in thought, not being distracted, not being overwhelmed by difficult emotions, but instead learning how to be in the here and now, how to be mindful, how to be present.	Mọi người nhiều khi hỏi rằng tôi đã học được gì trong khoảng thời gian đấy. Thì, rõ ràng là một số thứ sẽ không còn như trước. Nhìn thẳng vào vấn đề mà xem, trở thành một nhà độc thân thì sẽ có rất nhiều thứ thay đổi. Nhưng nhiều hơn thế nó dạy tôi -- nó giúp tôi trân trọng hơn, và hiểu rõ hơn về thời điểm hiện tại Ý tôi là không bị lạc trong những suy nghĩ, không bị phân tâm không bị choáng ngợp bởi những cảm xúc khó khăn mà thay vào đó, học cách để hiện diện ở đây và vào lúc này học cách quan tâm, cách hiện diện
4:15	4:15
I think the present moment is so underrated. It sounds so ordinary, and yet we spend so little time in the present moment that it's anything but ordinary. There was a research paper that came out of Harvard, just recently, that said on average our minds are lost in thought almost 47 percent of the time. Forty-seven percent. At the same time, this sort of constant mind-wandering is also a direct cause of unhappiness. Now we're not here for that long anyway, but to spend almost half of our life lost in thought and potentially quite unhappy, dunno, it just kind of seems tragic, actually, especially when there's something we can do about it, when there's a positive, practical, achievable, scientifically proven technique which allows our mind to be more healthy, to be more mindful and less distracted. And the beauty of it is that even though it need only take about 10 minutes a day, it impacts our entire life. But we need to know how to do it. We need an exercise. We need a framework to learn how to be more mindful. That's essentially what meditation is. It's familiarizing ourselves with the present moment. But we also need to know how to approach it in the right way to get the best from it. And that's what these are for, in case you've been wondering, because most people assume that meditation is all about stopping thoughts, getting rid of emotions, somehow controlling the mind, but actually it's quite different from that. It's more about stepping back, seeing the thought clearly, witnessing it coming and going, emotions coming and going without judgment, but with a relaxed, focused mind.	Tôi cho rằng thời điểm hiện tại đang bị xem nhẹ. Nó nghe có vẻ rất đỗi bình thường, nhưng vì chúng ta dành quá ít thời gian cho những thời điểm hiện tại, nên chúng không còn bình thường nữa. Một nghiên cứu gần đây của đại học Harvard cho biết, trung bình, trí óc của chúng ta bị lạc trong những suy nghĩ 47% thời gian. 47 phần trăm Đồng thời, chính sự mất tập trung này là nguyên nhân trực tiếp của việc không hạnh phúc. Chúng ta không sống lâu đến mức ấy nhưng dành nửa đời người lạc trong những suy nghĩ và có khả năng hoàn toàn buồn bã. tôi không biết nữa, nó thật sự có vẻ bi thàm, đặc biệt là khi mà chúng ta có thể làm gì đấy để thay đổi nó, khi mà có một cách tích cực, thực tế, khả thi, và đã được khoa học chứng minh, có thể giúp tâm trí chúng ta khỏe mạnh hơn, biết quan tâm hơn và ít bị phân tâm hơn. Và vẻ đẹp của nó nằm ở chỗ, mặc dù nó chỉ chiếm khoảng 10 phút trong ngày, nó tác động đến toàn bộ cuộc sống của chúng ta Nhưng chúng ta cần phải biết làm cách thực hiện nó Chúng ta cần tập luyện. Chúng ta cần khuôn khổ để học cách quan tâm. Đó chính là bản chất của thiền: làm quen với thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phải biết cách tiếp cận thiền đúng đắn để có thể thu được nhiều lợi ích nhất từ nó. Những trái banh này sẽ giúp tôi giải thích đều ấy, nếu bạn đang thắc mắc nãy giờ, bởi vì đa số mọi ngưởi cho rằng thiền đồng nghĩa với việc loại bỏ hết mọi suy nghĩ, cảm xúc, bằng cách nào đó kiểm soát tâm trí nhưng thật ra, nó khác xa như vậy. Nó giống hơn với việc lùi lại để nhìn những suy nghĩ một cách rõ ràng, chứng kiến dòng suy nghĩ đến và đi cũng như cảm xúc đến và đi với một tâm trí thoải mái, tập trung chứ không đánh giá
6:04	6:04
So for example, right now, if I focus too much on the balls, then there's no way that I can relax and talk to you at the same time. Equally, if I relax too much talking to you, then there's no way I can focus on the balls. I'm going to drop them. Now in life, and in meditation, there'll be times when the focus becomes a little bit too intense, and life starts to feel a bit like this. It's a very uncomfortable way to live life, when you get this tight and stressed. At other times, we might take our foot off the gas a little bit too much, and things just become a sort of little bit like this. Of course in meditation — (Snores) — we're going to end up falling asleep. So we're looking for a balance, a focused relaxation where we can allow thoughts to come and go without all the usual involvement.	Để lấy ví dụ, ngay bây giờ, nếu như tôi tập trung quá mức vào những trái banh, thì tôi không tài nào thả lỏng và nói chuyện với các bạn được. Còn nếu tôi quá thoải mái nói chuyện với các bạn thì tôi không tài nào tập trung vào những trái banh. Tôi sẽ làm rơi chúng ngay. Trong cuộc sống, và trong thiền, sẽ có lúc bạn tập trung quá mức một chút, và cuộc sống bắt đầu càm thấy như thế này. Cuộc sống trở nên rất không thoải mái, khi bạn trở nên căng thẳng như thế này. Vào những thời điểm khác, chúng ta có thể lơi là hơi quá đà một chút và mọi thứ sẽ trở nên như thế này. Dĩ nhiên trong thiền chúng ta kết thúc bằng việc ngủ gục. Thế nên chúng ta đang tìm kiếm một sự cân bằng, một sự thoải mái có tập trung để cho phép những dòng suy nghĩ đến và đi mà không có tất cả những rối trí
6:50	6:50
Now, what usually happens when we're learning to be mindful is that we get distracted by a thought. Let's say this is an anxious thought. So everything's going fine, and then we see the anxious thought, and it's like, "Oh, didn't realize I was worried about that." You go back to it, repeat it. "Oh, I am worried. Oh, I really am worried. Wow, there's so much anxiety." And before we know it, right, we're anxious about feeling anxious. You know, this is crazy. We do this all the time, even on an everyday level. If you think about the last time, I dunno, you had a wobbly tooth. You know it's wobbly, and you know that it hurts. But what do you do every 20, 30 seconds? (Mumbling) It does hurt. And we reinforce the storyline, right? And we just keep telling ourselves, and we do it all the time. And it's only in learning to watch the mind in this way that we can start to let go of those storylines and patterns of mind. But when you sit down and you watch the mind in this way, you might see many different patterns. You might find a mind that's really restless and -- the whole time. Don't be surprised if you feel a bit agitated in your body when you sit down to do nothing and your mind feels like that. You might find a mind that's very dull and boring, and it's just, almost mechanical, it just seems it's as if you're getting up, going to work, eat, sleep, get up, work. Or it might just be that one little nagging thought that just goes round and round and round your mind. Well, whatever it is, meditation offers the opportunity, the potential to step back and to get a different perspective, to see that things aren't always as they appear. We can't change every little thing that happens to us in life, but we can change the way that we experience it. That's the potential of meditation, of mindfulness. You don't have to burn any incense, and you definitely don't have to sit on the floor. All you need to do is to take 10 minutes out a day to step back, to familiarize yourself with the present moment so that you get to experience a greater sense of focus, calm and clarity in your life.	Cái mà hay xảy ra khi chúng ta học cách quan tâm đó chính là chúng ta bị phân tâm bởi một suy nghĩ. Coi đây như một sự lo lắng. Tất cả mọi thứ đều ổn, và chúng ta nhận ra dòng suy nghĩ lo lắng này, nó giống như là, "Ồ, trước giờ không nhận ra là mình đang lo lắng về vấn đề này." Bạn nghĩ về nó lần nữa, lặp lại. "Ồ, mình lo quá." Ồ, tôi thật sự rất lo lắng. Wow, có rất nhiều nỗi lo. Và trước khi mà chúng ta kịp nhận ra nó, thì chúng ta lo lắng về việc cảm thấy lo lắng Bạn biết đấy, chuyện này thật điên rồ. Chúng ta lúc nào cũng như vậy kể cả trong những chuyện hằng ngày. Nếu như bạn nghĩ về lần cuối cùng, tôi không biết, bạn có một cái răng bị lung lay Bạn biết là nó đang lung lay, và bạn biết là nó đau Nhưng bạn làm gì mỗi 20 hoặc 30 giây? (lầm bầm) nó đau quá. Và chúng ta củng cố cảm giác này, đúng không Và chúng ta chỉ tiếp tục nói với bản thân là nó đau và chúng ta lúc nào cũng làm như vây. Và chỉ khi học cách quan sát tâm trí trong những lúc này, chúng ta mới có thể bắt đầu quên đi những suy nghĩ và cách suy nghĩ như thế này. Tuy nhiên nếu như bạn ngồi xuống và quan sát trí não như thế này bạn sẽ thất có rất nhiều kiểu khác nhau. Bạn có thể thấy một tâm trí thật sự lúc nào cũng căng thẳng-- toàn bộ thời gian Đừng ngạc nhiên khi bạn cảm thấy khó chịu trong người, khi bạn ngồi không và chẳng làm gì cả và tâm trí bạn cảm thấy như vậy Bạn có thể sẽ tìm thấy một tâm trí rất tẻ nhạt và chán ngắt, và bạn, gần như là tự động vậy, cảm thấy như thể cần phải đứng dậy, đi làm, ăn, ngủ, thức dậy, làm việc. hoặc nó có thể chỉ là một ý nghĩa thường trực lúc nào cũng luẩn quẩn trong đầu chúng ta. Cái gì cũng được, thiền cho chúng ta cơ hội, khả năng để có thể lùi lại và nhìn sự việc dưới một quan điểm khác, để thấy rằng mọi thứ không phải lúc nào cũng như ta thấy Chúng ta không thể thay đổi tất cả mọi điều nhỏ nhặt xảy đến với ta trong cuộc sống. nhưng chúng ta có thể thay đổi cách mà chúng ta trải nghiệm chúng. Đó chính là tiềm năng của thiền, của sự tập trung. Bạn không phải đốt nhang, và bạn chắc chắn không phải ngồi trên sàn. Tất cả những gì bạn phải làm là dành ra 10 phút trong một ngày để lùi lài, để làm quen bản thân với những giây phút hiện tại để mà tận hưởng một cảm giác tuyệt vời hơn của sự tập trung, bình tĩnh và rõ ràng trong cuộc sống.
9:08	9:08
Thank you very much. (Applause)	Xin cảm ơn. (Vỗ tay)
0:11	0:11
We live in an incredibly busy world. The pace of life is often frantic, our minds are always busy, and we're always doing something.	Chúng ta sống trong một thế giới cực kì bận rộn. Cường độ cuộc sống lúc nào cũng điên cuồng, tâm trí của chúng ta thì lúc nào cũng bận rộn, và chúng ta lúc nào cũng đang làm một việc gì đấy.
0:19	0:19
So with that in mind, I'd like you just to take a moment to think, when did you last take any time to do nothing? Just 10 minutes, undisturbed? And when I say nothing, I do mean nothing. So that's no emailing, texting, no Internet, no TV, no chatting, no eating, no reading, not even sitting there reminiscing about the past or planning for the future. Simply doing nothing. I see a lot of very blank faces. (Laughter) My thinking is, you probably have to go a long way back.	Chính vì thế, tôi muốn các ban hãy dành ra một phút để nhớ lại lần cuối cùng bạn dành thời gian để không làm gì cà là khi nào? Chỉ 10 phút không lo âu? Và khi tôi nói không làm gì cả, nó có nghĩa là KHÔNG GÌ CÀ. Có nghĩa là không email, không nhắn tin, không internet, không xem tivi, không nói chuyện, không ăn, không đọc, không cả chỉ ngồi đấy và nhớ về quá khứ hay bàn tính chuyện tương lai. Chỉ đơn giàn là không làm gì cả. Tôi thấy rất nhiều gương mặt ngơ ngác. (Tiếng cười) Tôi đoán là lần ấy của các ban có lẽ là lâu lắm rồi.
0:51	0:51
And this is an extraordinary thing, right? We're talking about our mind. The mind, our most valuable and precious resource, through which we experience every single moment of our life, the mind that we rely upon to be happy, content, emotionally stable as individuals, and at the same time to be kind and thoughtful and considerate in our relationships with others. This is the same mind that we depend upon to be focused, creative, spontaneous, and to perform at our very best in everything that we do. And yet, we don't take any time out to look after it. In fact, we spend more time looking after our cars, our clothes and our hair than we — okay, maybe not our hair, but you see where I'm going.	Và điều này thật lạ thường phải không? Chúng ta đang bàn về tâm trí của chúng ta. Tâm trí, thứ tài nguyên qúy gía mà chúng ta có, nhờ nó mà chúng ta có thể trải nghiệm từng giây phút trong cuộc sống, nhờ nó mà chúng ta, như một cá thể, biết vui, hài lòng, ổn định tình cảm và đồng thời biết tốt bụng, biết suy nghĩ, và quan tâm đến những người xung quanh. Chúng ta cũng phụ thuộc vào chính tâm trí này để tập trung, sáng tạo, và và còn để thực hiện tốt nhất mọi thứ mà ta làm. Vậy nhưng, chúng ta không dành chút thời gian nào để chăm sóc nó cả. Trên thực tế, chúng ta dành nhiều thời gian để chăm chút cho xe hơi, quần áo, và đầu tóc hơn là -- ok, có lẽ không hẳn là đầu tóc, nhưng bạn hiểu ý mà tôi muốn nói rồi đấy.
1:38	1:38
The result, of course, is that we get stressed. You know, the mind whizzes away like a washing machine going round and round, lots of difficult, confusing emotions, and we don't really know how to deal with that, and the sad fact is that we are so distracted that we're no longer present in the world in which we live. We miss out on the things that are most important to us, and the crazy thing is that everybody just assumes, well, that's the way life is, so we've just kind of got to get on with it. That's really not how it has to be.	Dĩ nhiên, kết quả là chúng ta bị stress. Các bạn biết đấy, tâm trí quay vèo như một cái máy giặt vậy đi vòng quanh, vòng quanh, rất nhiều những càm xúc lẫn lộn và khó khăn và chúng ta không thực sự biết cách giải quyết những điều này và một sự thật đáng buồn là chúng ta bị phân tâm đến mức chúng ta không còn hiện diện trong thế giới mà chúng ta đang sống Chúng ta lỡ mất những thứ quan trong nhất đối với bản thân mình và điều điên cuồng hơn là mọi người đều cho rằng, cuộc sống luôn như thế, cho nên chúng ta phải làm quen với nó thôi. Nhưng cuộc sống thật sự không phải nhất thiết như vậy.
2:12	2:12
So I was about 11 when I went along to my first meditation class. And trust me, it had all the stereotypes that you can imagine, the sitting cross-legged on the floor, the incense, the herbal tea, the vegetarians, the whole deal, but my mom was going and I was intrigued, so I went along with her. I'd also seen a few kung fu movies, and secretly I kind of thought I might be able to learn how to fly, but I was very young at the time. Now as I was there, I guess, like a lot of people, I assumed that it was just an aspirin for the mind. You get stressed, you do some meditation. I hadn't really thought that it could be sort of preventative in nature, until I was about 20, when a number of things happened in my life in quite quick succession, really serious things which just flipped my life upside down and all of a sudden I was inundated with thoughts, inundated with difficult emotions that I didn't know how to cope with. Every time I sort of pushed one down, another one would just sort of pop back up again. It was a really very stressful time.	Khi tôi đến lớp tập thiền lần đầu tiên thì tôi khoảng 11 tuổi. Và tin tôi đi, nó có tất cả những định kiến mà bạn có thể tưởng tượng ra, chẳng hạn như ngồi bắt chéo chân trên sàn, nhang, trà thảo mộc, những người ăn chay, tất cả những thứ ấy, nhưng vì mẹ tôi đi và tôi thì tò mò, thế nên tôi cũng đi theo mẹ. Trước đấy thì tôi cũng xem một ít những phim kung-fu, và nghĩ thầm rằng tôi có thể học được cách bay lượn ở đấy, nhưng lúc ấy tôi còn nhỏ lắm. Khi tôi đến đấy rồi, thì tôi nghĩ rằng, giống như rất nhiều người, tôi nghĩ rằng thiền chỉ là một liều paradol cho tâm trí vậy. Bạn bị stress nên bạn ngồi thiền. Tôi đã không nghĩ được rằng bản chất nó còn có tính đề kháng nữa, cho đến khi tôi 20 tuổi, khi mà rất nhiều chuyện xảy ra một cách dồn dập trong cuộc sống của tôi, những chuyện rất nghiêm trọng khiến cuộc sống của tôi bị đảo lộn hoàn toàn và bất thình lình, tôi bị ngập trong suy nghĩ, ngập trong những cảm xúc rối bời mà tôi không biết cách nào để giải quyết chúng. Mỗi lần tôi thử đè nén một cảm xúc xuống, thì một cái khác lại hiện ra. Nó thật sự là một khoảng thời gian rất căng thẳng.
3:12	3:12
I guess we all deal with stress in different ways. Some people will bury themselves in work, grateful for the distraction. Others will turn to their friends, their family, looking for support. Some people hit the bottle, start taking medication. My own way of dealing with it was to become a monk. So I quit my degree, I headed off to the Himalayas, I became a monk, and I started studying meditation.	Tôi đoán là tất cả chúng ta đối phó với stress bằng những cách khác nhau. Một số người sẽ chôn vùi bản thân trong công việc và biết ơn vì nó làm họ phân tâm. Những người khác thì tìm đến bạn bè và gia đình để tìm sự giúp đỡ. Một số khác thì sẽ tìm đến rượu hoặc là bắt đầu uống thuốc. Còn cách đối phó với căng thẳng của tôi là trở thành một nhà sư. Thế là tôi nghỉ học, rồi đi đến Hi-ma-lay-a, Tôi trở thành một nhà sư và bắt đầu tập thiền.
3:39	3:39
People often ask me what I learned from that time. Well, obviously it changed things. Let's face it, becoming a celibate monk is going to change a number of things. But it was more than that. It taught me -- it gave me a greater appreciation, an understanding for the present moment. By that I mean not being lost in thought, not being distracted, not being overwhelmed by difficult emotions, but instead learning how to be in the here and now, how to be mindful, how to be present.	Mọi người nhiều khi hỏi rằng tôi đã học được gì trong khoảng thời gian đấy. Thì, rõ ràng là một số thứ sẽ không còn như trước. Nhìn thẳng vào vấn đề mà xem, trở thành một nhà độc thân thì sẽ có rất nhiều thứ thay đổi. Nhưng nhiều hơn thế nó dạy tôi -- nó giúp tôi trân trọng hơn, và hiểu rõ hơn về thời điểm hiện tại Ý tôi là không bị lạc trong những suy nghĩ, không bị phân tâm không bị choáng ngợp bởi những cảm xúc khó khăn mà thay vào đó, học cách để hiện diện ở đây và vào lúc này học cách quan tâm, cách hiện diện
4:15	4:15
I think the present moment is so underrated. It sounds so ordinary, and yet we spend so little time in the present moment that it's anything but ordinary. There was a research paper that came out of Harvard, just recently, that said on average our minds are lost in thought almost 47 percent of the time. Forty-seven percent. At the same time, this sort of constant mind-wandering is also a direct cause of unhappiness. Now we're not here for that long anyway, but to spend almost half of our life lost in thought and potentially quite unhappy, dunno, it just kind of seems tragic, actually, especially when there's something we can do about it, when there's a positive, practical, achievable, scientifically proven technique which allows our mind to be more healthy, to be more mindful and less distracted. And the beauty of it is that even though it need only take about 10 minutes a day, it impacts our entire life. But we need to know how to do it. We need an exercise. We need a framework to learn how to be more mindful. That's essentially what meditation is. It's familiarizing ourselves with the present moment. But we also need to know how to approach it in the right way to get the best from it. And that's what these are for, in case you've been wondering, because most people assume that meditation is all about stopping thoughts, getting rid of emotions, somehow controlling the mind, but actually it's quite different from that. It's more about stepping back, seeing the thought clearly, witnessing it coming and going, emotions coming and going without judgment, but with a relaxed, focused mind.	Tôi cho rằng thời điểm hiện tại đang bị xem nhẹ. Nó nghe có vẻ rất đỗi bình thường, nhưng vì chúng ta dành quá ít thời gian cho những thời điểm hiện tại, nên chúng không còn bình thường nữa. Một nghiên cứu gần đây của đại học Harvard cho biết, trung bình, trí óc của chúng ta bị lạc trong những suy nghĩ 47% thời gian. 47 phần trăm Đồng thời, chính sự mất tập trung này là nguyên nhân trực tiếp của việc không hạnh phúc. Chúng ta không sống lâu đến mức ấy nhưng dành nửa đời người lạc trong những suy nghĩ và có khả năng hoàn toàn buồn bã. tôi không biết nữa, nó thật sự có vẻ bi thàm, đặc biệt là khi mà chúng ta có thể làm gì đấy để thay đổi nó, khi mà có một cách tích cực, thực tế, khả thi, và đã được khoa học chứng minh, có thể giúp tâm trí chúng ta khỏe mạnh hơn, biết quan tâm hơn và ít bị phân tâm hơn. Và vẻ đẹp của nó nằm ở chỗ, mặc dù nó chỉ chiếm khoảng 10 phút trong ngày, nó tác động đến toàn bộ cuộc sống của chúng ta Nhưng chúng ta cần phải biết làm cách thực hiện nó Chúng ta cần tập luyện. Chúng ta cần khuôn khổ để học cách quan tâm. Đó chính là bản chất của thiền: làm quen với thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phải biết cách tiếp cận thiền đúng đắn để có thể thu được nhiều lợi ích nhất từ nó. Những trái banh này sẽ giúp tôi giải thích đều ấy, nếu bạn đang thắc mắc nãy giờ, bởi vì đa số mọi ngưởi cho rằng thiền đồng nghĩa với việc loại bỏ hết mọi suy nghĩ, cảm xúc, bằng cách nào đó kiểm soát tâm trí nhưng thật ra, nó khác xa như vậy. Nó giống hơn với việc lùi lại để nhìn những suy nghĩ một cách rõ ràng, chứng kiến dòng suy nghĩ đến và đi cũng như cảm xúc đến và đi với một tâm trí thoải mái, tập trung chứ không đánh giá
6:04	6:04
So for example, right now, if I focus too much on the balls, then there's no way that I can relax and talk to you at the same time. Equally, if I relax too much talking to you, then there's no way I can focus on the balls. I'm going to drop them. Now in life, and in meditation, there'll be times when the focus becomes a little bit too intense, and life starts to feel a bit like this. It's a very uncomfortable way to live life, when you get this tight and stressed. At other times, we might take our foot off the gas a little bit too much, and things just become a sort of little bit like this. Of course in meditation — (Snores) — we're going to end up falling asleep. So we're looking for a balance, a focused relaxation where we can allow thoughts to come and go without all the usual involvement.	Để lấy ví dụ, ngay bây giờ, nếu như tôi tập trung quá mức vào những trái banh, thì tôi không tài nào thả lỏng và nói chuyện với các bạn được. Còn nếu tôi quá thoải mái nói chuyện với các bạn thì tôi không tài nào tập trung vào những trái banh. Tôi sẽ làm rơi chúng ngay. Trong cuộc sống, và trong thiền, sẽ có lúc bạn tập trung quá mức một chút, và cuộc sống bắt đầu càm thấy như thế này. Cuộc sống trở nên rất không thoải mái, khi bạn trở nên căng thẳng như thế này. Vào những thời điểm khác, chúng ta có thể lơi là hơi quá đà một chút và mọi thứ sẽ trở nên như thế này. Dĩ nhiên trong thiền chúng ta kết thúc bằng việc ngủ gục. Thế nên chúng ta đang tìm kiếm một sự cân bằng, một sự thoải mái có tập trung để cho phép những dòng suy nghĩ đến và đi mà không có tất cả những rối trí
6:50	6:50
Now, what usually happens when we're learning to be mindful is that we get distracted by a thought. Let's say this is an anxious thought. So everything's going fine, and then we see the anxious thought, and it's like, "Oh, didn't realize I was worried about that." You go back to it, repeat it. "Oh, I am worried. Oh, I really am worried. Wow, there's so much anxiety." And before we know it, right, we're anxious about feeling anxious. You know, this is crazy. We do this all the time, even on an everyday level. If you think about the last time, I dunno, you had a wobbly tooth. You know it's wobbly, and you know that it hurts. But what do you do every 20, 30 seconds? (Mumbling) It does hurt. And we reinforce the storyline, right? And we just keep telling ourselves, and we do it all the time. And it's only in learning to watch the mind in this way that we can start to let go of those storylines and patterns of mind. But when you sit down and you watch the mind in this way, you might see many different patterns. You might find a mind that's really restless and -- the whole time. Don't be surprised if you feel a bit agitated in your body when you sit down to do nothing and your mind feels like that. You might find a mind that's very dull and boring, and it's just, almost mechanical, it just seems it's as if you're getting up, going to work, eat, sleep, get up, work. Or it might just be that one little nagging thought that just goes round and round and round your mind. Well, whatever it is, meditation offers the opportunity, the potential to step back and to get a different perspective, to see that things aren't always as they appear. We can't change every little thing that happens to us in life, but we can change the way that we experience it. That's the potential of meditation, of mindfulness. You don't have to burn any incense, and you definitely don't have to sit on the floor. All you need to do is to take 10 minutes out a day to step back, to familiarize yourself with the present moment so that you get to experience a greater sense of focus, calm and clarity in your life.	Cái mà hay xảy ra khi chúng ta học cách quan tâm đó chính là chúng ta bị phân tâm bởi một suy nghĩ. Coi đây như một sự lo lắng. Tất cả mọi thứ đều ổn, và chúng ta nhận ra dòng suy nghĩ lo lắng này, nó giống như là, "Ồ, trước giờ không nhận ra là mình đang lo lắng về vấn đề này." Bạn nghĩ về nó lần nữa, lặp lại. "Ồ, mình lo quá." Ồ, tôi thật sự rất lo lắng. Wow, có rất nhiều nỗi lo. Và trước khi mà chúng ta kịp nhận ra nó, thì chúng ta lo lắng về việc cảm thấy lo lắng Bạn biết đấy, chuyện này thật điên rồ. Chúng ta lúc nào cũng như vậy kể cả trong những chuyện hằng ngày. Nếu như bạn nghĩ về lần cuối cùng, tôi không biết, bạn có một cái răng bị lung lay Bạn biết là nó đang lung lay, và bạn biết là nó đau Nhưng bạn làm gì mỗi 20 hoặc 30 giây? (lầm bầm) nó đau quá. Và chúng ta củng cố cảm giác này, đúng không Và chúng ta chỉ tiếp tục nói với bản thân là nó đau và chúng ta lúc nào cũng làm như vây. Và chỉ khi học cách quan sát tâm trí trong những lúc này, chúng ta mới có thể bắt đầu quên đi những suy nghĩ và cách suy nghĩ như thế này. Tuy nhiên nếu như bạn ngồi xuống và quan sát trí não như thế này bạn sẽ thất có rất nhiều kiểu khác nhau. Bạn có thể thấy một tâm trí thật sự lúc nào cũng căng thẳng-- toàn bộ thời gian Đừng ngạc nhiên khi bạn cảm thấy khó chịu trong người, khi bạn ngồi không và chẳng làm gì cả và tâm trí bạn cảm thấy như vậy Bạn có thể sẽ tìm thấy một tâm trí rất tẻ nhạt và chán ngắt, và bạn, gần như là tự động vậy, cảm thấy như thể cần phải đứng dậy, đi làm, ăn, ngủ, thức dậy, làm việc. hoặc nó có thể chỉ là một ý nghĩa thường trực lúc nào cũng luẩn quẩn trong đầu chúng ta. Cái gì cũng được, thiền cho chúng ta cơ hội, khả năng để có thể lùi lại và nhìn sự việc dưới một quan điểm khác, để thấy rằng mọi thứ không phải lúc nào cũng như ta thấy Chúng ta không thể thay đổi tất cả mọi điều nhỏ nhặt xảy đến với ta trong cuộc sống. nhưng chúng ta có thể thay đổi cách mà chúng ta trải nghiệm chúng. Đó chính là tiềm năng của thiền, của sự tập trung. Bạn không phải đốt nhang, và bạn chắc chắn không phải ngồi trên sàn. Tất cả những gì bạn phải làm là dành ra 10 phút trong một ngày để lùi lài, để làm quen bản thân với những giây phút hiện tại để mà tận hưởng một cảm giác tuyệt vời hơn của sự tập trung, bình tĩnh và rõ ràng trong cuộc sống.
9:08	9:08
Thank you very much. (Applause)	Xin cảm ơn. (Vỗ tay)

                                                                                                                               (TED Talks)

Read More

Eric Dishman: Health care should be a team sport - Chăm sóc sức khỏe nên là một môn thể thao đồng đội

0:12 I want to share some personal friends and stories with you that I've actually never talked about in public before to help illustrate the idea and the need and the hope for us to reinvent our health care system around the world. Twenty-four years ago, I had -- a sophomore in college, I had a series of fainting spells. No alcohol was involved. And I ended up in student health, and they ran some labwork and came back right away, and said, "Kidney problems." And before I knew it, I was involved and thrown into this six months of tests and trials and tribulations with six doctors across two hospitals in this clash of medical titans to figure out which one of them was right about what was wrong with me. And I'm sitting in a waiting room some time later for an ultrasound, and all six of these doctors actually show up in the room at once, and I'm like, "Uh oh, this is bad news." And their diagnosis was this: They said, "You have two rare kidney diseases that are going to actually destroy your kidneys eventually, you have cancer-like cells in your immune system that we need to start treatment right away, and you'll never be eligible for a kidney transplant, and you're not likely to live more than two or three years."	0:12 Tôi muốn chia sẻ với các bạn về một vài người bạn và một vài câu chuyện mà tôi thật ra chưa bao giờ nói trước công chúng trước đây để giúp minh họa cho ý tưởng và nhu cầu và hy vọng để chúng ta tái tạo lại hệ thống chăm sóc sức khỏe của chúng ta trên toàn thế giới. 24 năm trước đây, tôi - một sinh viên năm thứ hai đại học, đã liên tục bị ngất xỉu. Không liên quan đến rượu. Và tôi đã đến trung tâm sức khỏe sinh viên, và họ làm một số thí nghiệm và quay trở lại ngay, và nói rằng "Thận có vấn đề". Và trước khi tôi biết được điều đó, tôi đã bị đưa vào chuỗi 6 tháng kiểm tra, thử nghiệm và đau khổ với 6 bác sỹ của 2 bệnh viện trong cuộc đụng độ nảy lửa về y tế để tìm ra ai trong số họ đã đúng về vấn đề bệnh tật của tôi. Và (khi) tôi đang ngồi ở phòng chờ vào một thời gian sau, để siêu âm, rồi tất cả 6 bác sỹ xuất hiện trong phòng cũng một lúc, và tôi có vẻ như là, "Chết rồi, tin xấu đây". Và chẩn đoán của họ là: Họ nói rằng, "Anh bị hai căn bệnh về thận hiếm gặp thực sự đang phá hủy thận của anh đến tận cùng, anh có các tế bào giống tế bào ung thư trong hệ thống miễn dịch của cậu mà chúng tôi cần phải bắt đầu điều trị ngay, và anh sẽ không bao giờ có đủ điều kiện cho một cuộc cấy ghép thận, và anh sẽ không có khả năng sống nhiều hơn 2 hoặc 3 năm nữa".
1:22 Now, with the gravity of this doomsday diagnosis, it just sucked me in immediately, as if I began preparing myself as a patient to die according to the schedule that they had just given to me, until I met a patient named Verna in a waiting room, who became a dear friend, and she grabbed me one day and took me off to the medical library and did a bunch of research on these diagnoses and these diseases, and said, "Eric, these people who get this are normally in their '70s and '80s. They don't know anything about you. Wake up. Take control of your health and get on with your life." And I did.	1:22 Bây giờ, với mức độ nghiêm trọng của chẩn đoán về ngày tận thế này, nó đã nhấn chìm tôi ngay lập tức, như thể tôi bắt đầu chuẩn bị bản thân mình như một bệnh nhân sắp chết theo lịch trình mà họ vừa mới đưa cho tôi, cho tới khi tôi gặp một bệnh nhân tên là Verna ở phòng chờ, người đã trở thành một người bạn tốt của tôi, và một ngày cô ấy đã tóm lấy tôi và đưa tôi tới thư viện y khoa và đã làm một loạt các nghiên cứu về các chẩn đoán và các căn bệnh này, và cô ấy nói rằng, "Eric, những người đưa ra những chẩn đoán này thường vào những năm 70 và 80. Họ không biết chút gì về cậu. Hãy tỉnh táo lại. Hãy kiểm soát sức khỏe của cậu và tiếp tục cuộc đời của cậu." Và tôi đã làm.
1:56 Now, these people making these proclamations to me were not bad people. In fact, these professionals were miracle workers, but they're working in a flawed, expensive system that's set up the wrong way. It's dependent on hospitals and clinics for our every care need. It's dependent on specialists who just look at parts of us. It's dependent on guesswork of diagnoses and drug cocktails, and so something either works or you die. And it's dependent on passive patients who just take it and don't ask any questions.	1:56 Những người đưa ra những tuyên bố này với tôi không phải là những người xấu. Thực tế, những chuyên gia này là những người lao động tuyệt vời nhưng họ đang làm việc trong một hệ thống thiếu sót, đắt tiền và được thiết lập sai. Nó phụ thuộc vào các bệnh viện, các phòng khám đa khoa cho mọi nhu cầu chăm sóc của chúng ta. Nó phụ thuộc vào các chuyên gia, những người chỉ nhìn vào một số bộ phận trong số chúng ta. Nó phụ thuộc vào các phỏng đoán chẩn đoán và phối hợp các loại thuốc, và vì vậy nó có thể có tác dụng hoặc bạn sẽ chết. Và nó phụ thuộc vào các bệnh nhân bị động những người chỉ chấp nhận và không hỏi bất cứ câu hỏi nào.
2:28 Now the problem with this model is that it's unsustainable globally. It's unaffordable globally. We need to invent what I call a personal health system. So what does this personal health system look like, and what new technologies and roles is it going to entail?	2:28 Bây giờ vấn đề với mô hình này đó là nó không bền vững trên toàn cầu. Nó không có khả năng chi trả trên toàn cầu. Chúng ta cần phát mình ra một hệ thống mà tôi gọi là hệ thống sức khỏe cá nhân. Vậy thì hệ thống sức khỏe cá nhân trông như thế nào, và nó đòi hỏi những công nghệ và vai trò nào?
2:45 Now, I'm going to start by actually sharing with you a new friend of mine, Libby, somebody I've become quite attached to over the last six months. This is Libby, or actually, this is an ultrasound image of Libby. This is the kidney transplant I was never supposed to have. Now, this is an image that we shot a couple of weeks ago for today, and you'll notice, on the edge of this image, there's some dark spots there, which was really concerning to me. So we're going to actually do a live exam to sort of see how Libby's doing. This is not a wardrobe malfunction. I have to take my belt off here. Don't you in the front row worry or anything. (Laughter) I'm going to use a device from a company called Mobisante. This is a portable ultrasound. It can plug into a smartphone. It can plug into a tablet. Mobisante is up in Redmond, Washington, and they kindly trained me to actually do this on myself. They're not approved to do this. Patients are not approved to do this. This is a concept demo, so I want to make that clear. All right, I gotta gel up. Now the people in the front row are very nervous. (Laughter)	2:45 Bây giờ, tôi sẽ thực sự bắt đầu chia sẻ với các bạn một người bạn mới của tôi, Libby, một người mà tôi đã khá thân thiết sau hơn 6 tháng qua. Đây là Libby, hay thực sự, đây là một hình ảnh siêu âm của Libby. Đây là cấy ghép thận mà tôi đã không bao giờ được phép có. Đây là hình ảnh mà chúng tôi đã chụp vài tuần trước để cho ngày hôm nay, và bạn sẽ nhận ra, ở góc của bức ảnh này, có một vài chấm tối màu, thực sự làm tôi lo ngại. Cho nên chúng ta thực sự sẽ làm một bài kiểm tra trực tiếp để xem Libby đang thế nào. Đây không phải là sự cố quần áo. Tôi phải tháo thắt lưng của tôi ở đây. Các bạn ở hàng ghế đầu không cần lo lắng hay bất cứ điều gì cả. (Cười) Tôi sẽ sử dụng thiết bị từ một công ty có tên gọi Mobisante. Đây là máy siêu âm xách tay. Nó có thể cắm vào một cái điện thoại cảm ứng. Nó có thể cắm vào máy tính bảng. Mobisante nằm ở Redmond, Washington, và họ đã vui vẻ hướng dẫn tôi cách tự siêu âm trên người mình. Họ không được chấp nhận để làm điều này. Bệnh nhân không được chấp nhận để làm việc này. Đây chỉ là một bản giới thiệu khái niệm, tôi muốn làm rõ điều đó. Tốt rồi, tôi đã xoa gel xong. Bây giờ những người ở hàng ghế đầu đang rất lo lắng. (Cười)
3:41 And I want to actually introduce you to Dr. Batiuk, who's another friend of mine. He's up in Legacy Good Samaritan Hospital in Portland, Oregon. So let me just make sure. Hey, Dr. Batiuk. Can you hear me okay? And actually, can you see Libby?	3:41 Và tôi muốn giới thiệu bác sỹ Batiuk với các bạn, một người bạn khác của tôi. Ông ấy làm việc ở bệnh viện Legacy Good Samaritan (Gia tài Người làm phúc) ở Portland, Oregon. Hãy để tôi chắc chắn. Chào bác sỹ Batiuk. Ông nghe tôi rõ chứ? Và thực tế, ông có nhìn thấy Libby không?
3:56 Thomas Batuik: Hi there, Eric. You look busy. How are you?	3:56 Thomas Batiuk: Chào Eric. Cậu trông có vẻ bận. Cậu có khỏe không?
3:59 Eric Dishman: I'm good. I'm just taking my clothes off in front of a few hundred people. It's wonderful. So I just wanted to see, is this the image you need to get? And I know you want to look and see if those spots are still there.	3:59 Eric Dishman: Tôi khỏe. Chỉ là tôi đang tháo đồ trước khoảng vài trăm người thôi. Thật tuyệt. Tôi chỉ muốn biết, đây có phải là hình ảnh ông cần xem? Và tôi biết ông muốn nhìn và xem liệu những chấm đen có còn ở đó không.
4:12 TB: Okay. Well let's scan around a little bit here, give me a lay of the land. 4:16 ED: All right.TB: Okay. Turn it a little bit inside, a little bit toward the middle for me. Okay, that's good. How about up a little bit? Okay, freeze that image. That's a good one for me. 4:30 ED: All right. Now last week, when I did this, you had me measure that spot to the right. Should I do that again? 4:37 TB: Yeah, let's do that.	4:12 TB: Ok. Nào hãy scan xung quanh một chút ở đây, cho tôi vị trí của nó. 4:16 ED: Được rồi. TB: Ok. Quay vào trong một chút, một chút hướng về góc giữa cho tôi. Ok, tốt lắm. Lên trên một chút xem nào Ok, giữ nguyên hình ảnh đó. Hình ảnh đó tốt đối với tôi. 4:30 ED: Tốt rồi. Như vậy tuần trước, khi tôi siêu âm, ông đã đo cho tôi khoảng cách điểm đó sang bên phải. Tôi có nên làm lại không? 4:37 TB: Được, anh làm đi.
4:38 ED: All right. This is kind of hard to do with one hand on your belly and one hand on measuring, but I've got it, I think, and I'll save that image and send it to you. So tell me a little bit about what this dark spot means. It's not something I was very happy about.	4:38 ED: Được rồi. Kiểu làm này hơi khó với một tay trên bụng và một tay đang đo, nhưng tôi nghĩ là tôi làm được rồi, và tôi sẽ lưu hình ảnh đó và gửi cho ông. Hãy nói cho tôi một chút về ý nghĩa của điểm đen đó. Nó không phải là điều mà tôi lấy làm vui vẻ cho lắm.
4:52 TB: Many people after a kidney transplant will develop a little fluid collection around the kidney. Most of the time it doesn't create any kind of mischief, but it does warrant looking at, so I'm happy we've got an opportunity to look at it today, make sure that it's not growing, it's not creating any problems. Based on the other images we have, I'm really happy how it looks today.	4:52 TB: Rất nhiều người sau phẫu thuật ghép thận sẽ có một sự tích nước nhỏ xung quanh thận. Phần lớn thời gian nó không tạo ra bất kỳ mối nguy hại nào, nhưng nó cần bảo đảm được xem xét, vì vậy tôi rất vui vì chúng ta có cơ hội để xem xét nó ngày hôm nay, đảm bảo rằng nó không phát triển lên, nó không tạo ra bất cứ vấn đề nào. Dựa trên những hình ảnh khác mà chúng ta đã có, tôi rất vui mừng khi nhìn thấy nó trông thế nào hôm nay.
5:14 ED: All right. Well, I guess we'll double check it when I come in. I've got my six month biopsy in a couple of weeks, and I'm going to let you do that in the clinic, because I don't think I can do that one on myself.	5:14 ED: Tốt rồi. Ồ, tôi đoán là chúng ta sẽ kiểm tra lại lần nữa khi tôi đến khám. Tôi đã có sinh thiết 6 tháng trong một vài tuần, và tôi sẽ để cho ông kiểm tra ở phòng khám, vì tôi không nghĩ là tôi có thể tự làm được.
5:23 TB: Good choice.ED: All right, thanks, Dr. Batiuk. All right. So what you're sort of seeing here is an example of disruptive technologies, of mobile, social and analytic technologies. These are the foundations of what's going to make personal health possible.	5:23 TB: Lựa chọn tốt lắm. ED: Được rồi, cảm ơn ông, bác sỹ Batiuk. Tốt rồi. Như vậy điều mà các bạn phần nào được nhìn thấy ở đây là một ví dụ của các công nghệ đột phá, của các công nghệ di động, xã hội và phân tích. Đây là những nền tảng của cái sẽ tạo nên sự có thể của sức khỏe cá nhân.
5:36 Now there's really three pillars of this personal health I want to talk to you about now, and it's care anywhere, care networking and care customization. And you just saw a little bit of the first two with my interaction with Dr. Batiuk.	5:36 Bây giờ có ba trụ cột của sức khỏe cá nhân mà tôi muốn nói với các bạn, và nó chăm sóc ở bất cứ nơi đâu, chăm sóc theo hệ thống và tùy biến chăm sóc. Và bạn chỉ mới nhìn thấy một phần nhỏ của hai cái đầu tiên với sự tương tác của tôi với bác sỹ Batiuk.
5:47 So let's start with care anywhere. Humans invented the idea of hospitals and clinics in the 1780s. It is time to update our thinking. We have got to untether clinicians and patients from the notion of traveling to a special bricks-and-mortar place for all of our care, because these places are often the wrong tool, and the most expensive tool, for the job. And these are sometimes unsafe places to send our sickest patients, especially in an era of superbugs and hospital-acquired infections. And many countries are going to go brickless from the start because they're never going to be able to afford the mega-medicalplexes that a lot of the rest of the world has built. Now I personally learned that hospitals can be a very dangerous place at a young age. This was me in third grade. I broke my elbow very seriously, had to have surgery, worried that they were going to actually lose the arm. Recovering from the surgery in the hospital, I get bedsores. Those bedsores become infected, and they give me an antibiotic which I end up being allergic to, and now my whole body breaks out, and now all of those become infected. The longer I stayed in the hospital, the sicker I became, and the more expensive it became, and this happens to millions of people around the world every year. The future of personal health that I'm talking about says care must occur at home as the default model, not in a hospital or clinic. You have to earn your way into those places by being sick enough to use that tool for the job. Now the smartphones that we're already carrying can clearly have diagnostic devices like ultrasounds plugged into them, and a whole array of others, today, and as sensing is built into these, we'll be able to do vital signs monitor and behavioral monitoring like we've never had before. Many of us will have implantables that will actually look real-time at what's going on with our blood chemistry and in our proteins right now. Now the software is also getting smarter, right? Think about a coach, an agent online, that's going to help me do safe self-care. That same interaction that we just did with the ultrasound will likely have real-time image processing, and the device will say, "Up, down, left, right, ah, Eric, that's the perfect spot to send that image off to your doctor."	5:47 Vậy hãy cùng bắt đầu với chăm sóc ở bất cứ nơi đâu. Loài người đã phát mình ra ý tưởng về các bệnh viện và phòng khám vào những năm 1780. Đã đến lúc cập nhật suy nghĩ của chúng ta. Chúng ta phải gỡ bỏ quan hệ giữa các thầy thuốc lâm sàng và các bệnh nhân từ khái niệm đi đến một nơi đặc biệt cụ thể nào đó cho các dịch vụ chăm sóc của chúng ta, vì những nơi này thường có các dụng cụ sai, và đắt nhất, cho công việc. Và thỉnh thoảng có một vài nơi không an toàn để gửi các bệnh nhân ốm yếu nhất của chúng ta đến, đặc biệt là trong thời đại của các siêu khuẩn và các bệnh nhiễm khuẩn bệnh viện. Và rất nhiều quốc gia đang chuẩn bị xây dựng phi cụ thể (brickless) từ ban đầu vì họ không bao giờ có thể chi trả được các siêu mạng lưới y tế mà rất nhiều các nước khác đã xây dựng. Cá nhân tôi đã học được rằng bệnh viện có thể là một nơi rất nguy hiểm khi (tôi) còn nhỏ. Đây là tôi khi học năm lớp ba. Tôi đã bị gãy khuỷu tay một cách nghiêm trọng, cần phải phẫu thuật, lo lắng về việc sẽ mất đi cánh tay. Phục hồi sau cuộc phẫu thuật ở bệnh viện, tôi bị loét vì nằm liệt gường. Những vết loét này trở thành nhiễm trùng, và họ đưa cho tôi một loại thuốc kháng sinh mà cuối cùng tôi lại bị dị ứng, và rồi toàn thân tôi đau nhức, và rồi tất cả chỗ này bị nhiễm trùng. Tôi càng ở lâu trong bệnh viện, tôi càng ốm yếu hơn, và chi phí ngày càng đắt đỏ, và điều này xảy ra với hàng triệu người trên khắp thế giới hàng năm. Tương lai của sức khỏe cá nhân mà tôi đang nói đến nói rằng việc chăm sóc sức khỏe nên diễn ra ở nhà như là một mô hình mặc định, không phải là ở bệnh viện hay là phòng khám. Bạn cần phải tìm được cách để đến được những nơi đó bằng việc ốm đủ nặng để sử dụng các công cụ khám bệnh. Bây giờ những chiếc điện thoại di động mà chúng ta đang cầm rõ ràng là có thể có các thiết bị chẩn đoán như siêu âm được cắm vào, và một loạt các thiết bị khác, ngày hôm nay, và khi cảm biến được xây dựng dựa trên những thứ đó, chúng ta sẽ có khả năng theo dõi các dấu hiệu quan trọng và việc theo dõi hành vi sẽ giống như là điều chúng ta chưa từng có trước đây. Rất nhiều người trong chúng ta có bộ phận cấy ghép mà sẽ thực sự cần xem xét thực tế điều gì đang diễn ra với hóa chất trong máu và trong các protein của chúng ta ngay lập tức. Giờ đây các phần mềm cũng đang thông minh hơn phải không? Hãy nghĩ về một huấn luyện viên, một đại diện (agent) trực tuyến, sẽ giúp tôi tự chăm sóc bản thân một cách an toàn. Cùng một tương tác mà chúng tôi vừa mới làm với máy siêu âm gần như có hình ảnh thời-gian-thực, và thiết bị sẽ nói, "Lên, xuống, trái, phải, à, Eric, đó là nơi hoàn hảo để gửi bức ảnh tới bác sỹ của anh."
7:54 Now, if we've got all these networked devices that are helping us to do care anywhere, it stands to reason that we also need a team to be able to interact with all of that stuff, and that leads to the second pillar I want to talk about, care networking. We have got to go beyond this paradigm of isolated specialists doing parts care to multidisciplinary teams doing person care. Uncoordinated care today is expensive at best, and it is deadly at worst. Eighty percent of medical errors are actually caused by communication and coordination problems amongst medical team members. I had my own heart scare years ago in graduate school, when we're under treatment for the kidney, and suddenly, they're like, "Oh, we think you have a heart problem." And I have these palpitations that are showing up. They put me through five weeks of tests -- very expensive, very scary -- before the nurse finally notices the piece of the paper, my meds list that I've been carrying to every single appointment, and says, "Oh my gosh." Three different specialists had prescribed three different versions of the same drug to me. I did not have a heart problem. I had an overdose problem. I had a care coordination problem. And this happens to millions of people every year. I want to use technology that we're all working on and making happen to make health care a coordinated team sport. Now this is the most frightening thing to me. Out of all the care I've had in hospitals and clinics around the world, the first time I've ever had a true team-based care experience was at Legacy Good Sam these last six months for me to go get this. And this is a picture of my graduation team from Legacy. There's a couple of the folks here. You'll recognize Dr. Batiuk. We just talked to him. Here's Jenny, one of the nurses, Allison, who helped manage the transplant list, and a dozen other people who aren't pictured, a pharmacist, a psychologist, a nutritionist, even a financial counselor, Lisa, who helped us deal with all the insurance hassles. I wept the day I graduated. I should have been happy, because I was so well that I could go back to my normal doctors, but I wept because I was so actually connected to this team.	7:54 Bây giờ, nếu chúng ta có tất cả các thiết bị nối mạng đang giúp chúng ta chăm sóc sức khỏe bất cứ nơi đâu, đó là lý do mà chúng ta cũng cần có một đội ngũ có thể tương tác với tất cả những thứ đó, và đội ngũ đó sẽ dẫn chúng ta tới cột trụ thứ 2 mà tôi muốn nói đến, hệ thống chăm sóc. Chúng ta phải vượt qua mô hình của các chuyên gia độc lập với các bộ phận chăm sóc tới các đội ngũ đa ngành làm công tác chăm sóc sức khỏe cá nhân. Chăm sóc sức khỏe không có sự phối hợp là đắt đỏ nhất, và nó là thứ tồi tệ nhất. 80% các sai lầm y tế thực sự bị gây ra bởi các vấn đề về thông tin liên lạc và phối hợp giữa các thành viên trong đội ngũ y tế. Tôi đã có nhiều năm tự mình cảm thấy đau tim khi ở trường đại học, khi chúng tôi đang trong quá trình điều trị thận, và thật bất ngờ, họ giống như là, "Chà, chúng tôi nghĩ là cậu có vấn đề về tim." Và tôi có những mạch đập hồi hộp được thể hiện. Họ đưa tôi vào các đợt kiểm tra kéo dài 5 tuần -- rất đắt, rất đáng sợ -- trước khi y tá cuối cùng cũng phát hiện ra mẩu giấy, danh sách thuốc của tôi mà tôi vẫn mang theo tới mỗi lần khám, và thốt lên rằng, "Ôi trời ơi." Ba chuyên gia khác nhau đã kê ba loại khác nhau của cùng một gốc thuốc cho tôi. Tôi không có vấn đề về tim. Tôi có vấn đề về dùng thuốc quá liều. Tôi có vấn đề về phối hợp chăm sóc. Và điều này xảy ra với hàng triệu người hàng năm. Tôi muốn sử dụng công nghệ mà tất cả chúng ta cùng làm việc và cùng khiến nó xảy ra để biến chăm sóc sức khỏe trở thành một môn thể thao đồng đội phối hợp. Bây giờ đây là thứ đe dọa lớn nhất với tôi. Trong số tất cả những sự chăm sóc mà tôi nhận được ở các bệnh viện và các phòng khám trên toàn thế giới, lần đầu tiên tôi có trải nghiệm về chăm sóc sức khỏe thực sự dựa trên nhóm đó là tại bệnh viên Legacy Good Sam trong 6 tháng qua cho tôi có cơ hội đó. Và đây là bức ảnh về nhóm tốt nghiệp của tôi từ Legacy. Có một vài câu chuyện dân gian ở đây. Các bạn sẽ nhận ra Tiến sỹ Batiuk. Chúng ta vừa nói chuyện với ông ấy xong. Đây là Jenny, một trong các y tá, Allison, người giúp quản lý danh sách cấy ghép, và cả chục người khác, những người không có trong hình, một dược sỹ, một nhà tâm lý học, một chuyên gia dinh dưỡng, thậm chí cả một nhân viên tư vấn tài chính, Lisa, những người đã giúp chúng tôi đối phó với tất cả những phức tạp về bảo hiểm. Tôi đã khóc trong ngày tốt nghiệp. Tôi đáng lẽ nên vui vẻ, bởi vì tôi khỏe mạnh đến mức tôi có thể quay lại với các bác sỹ thông thường của tôi, nhưng tôi đã khóc bởi vì tôi thực sự đã kết nối tới đội ngũ này.
9:54 And here's the most important part. The other people in this picture are me and my wife, Ashley. Legacy trained us on how to do care for me at home so that they could offload the hospitals and clinics. That's the only way that the model works. My team is actually working in China on one of these self-care models for a project we called Age-Friendly Cities. We're trying to help build a social network that can help track and train the care of seniors caring for themselves as well as the care provided by their family members or volunteer community health workers, as well as have an exchange network online, where, for example, I can donate three hours of care a day to your mom, if somebody else can help me with transportation to meals, and we exchange all of that online. The most important point I want to make to you about this is the sacred and somewhat over-romanticized doctor-patient one-on-one is a relic of the past. The future of health care is smart teams, and you'd better be on that team for yourself.	9:54 Và đây là phần quan trọng nhất. Những người khác trong bức hinh này là tôi và vợ tôi, Ashley. Legacy đã đào tạo cho chúng tôi cách làm thế nào để tự chăm sóc ở nhà để họ có thể giảm sự quá tải tại các bệnh viện và phòng khám. Đó là cách duy nhất mà mô hình này hoạt động. Nhóm của tôi thực ra đang hoạt động ở Trung Quốc về một trong những mô hình tự chăm sóc này cho một dự án mà chúng tôi gọi là Những Thành phố Thân thiện-Với-Tuổi Chúng tôi đang cố gắng giúp đỡ xây dựng một mạng lưới xã hội có thể giúp theo dõi và đào tạo việc chăm sóc người cao tuổi chăm sóc cho chính bản thân họ cũng như sự chăm sóc tới từ các thành viên trong gia đình họ hoặc những nhân viên tình nguyện về sức khỏe cộng đồng, cũng như có một mạng lưới giao lưu trực tuyến, nơi, ví dụ, tôi có thể tặng ba giờ một ngày chăm sóc mẹ bạn, nếu ai khác có thể giúp tôi về việc đi lại đến các bữa ăn, và chúng tôi trao đổi tất cả trực tuyến. Điều quan trọng nhất mà tôi muốn nói với các bạn về điều này đó là mối quan hệ quá đỗi thiêng liêng và lãng mạn giữa bác sỹ và bệnh nhân, một đối một là một di sản của quá khứ. Tương lai của chăm sóc sức khỏe là những nhóm thông minh, và tốt hơn là bạn nên ở trong nhóm đó vì chính bản thân bạn.
10:53 Now, the last thing that I want to talk to you about is care customization, because if you've got care anywhere and you've got care networking, those are going to go a long way towards improving our health care system, but there's still too much guesswork. Randomized clinical trials were actually invented in 1948 to help invent the drugs that cured tuberculosis, and those are important things, don't get me wrong. These population studies that we've done have created tons of miracle drugs that have saved millions of lives, but the problem is that health care is treating us as averages, not unique individuals, because at the end of the day, the patient is not the same thing as the population who are studied. That's what's leading to the guesswork. The technologies that are coming, high-performance computing, analytics, big data that everyone's talking about, will allow us to build predictive models for each of us as individual patients. And the magic here is, experiment on my avatar in software, not my body in suffering.	10:53 Bây giờ, điều cuối cùng tôi muốn nói với các bạn đó là tùy biến chăm sóc, bởi vì nếu chúng ta được chăm sóc ở bất cứ nơi đâu và chúng ta có mạng lưới chăm sóc, những thứ này sẽ đi một chặng đường dài hướng tới việc cải thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe của chúng ta, tuy nhiên vẫn còn có quá nhiều phỏng đoán. Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiêu thực tế đã được phát minh ra vào năm 1948 để giúp đỡ phát minh ra các loại thuốc chữa khỏi bệnh lao, và đây là những điều quan trọng, đừng hiểu sai ý tôi. Các nghiên cứu dân số mà chúng ta đã tiến hành đã tạo ra hàng tấn thuốc kỳ diệu đã cứu sống hàng triệu mạng sống, nhưng vấn đề là việc chăm sóc sức khỏe đề cập đến chúng ta như một mức trung bình, không phải là các cá nhân riêng biệt, bởi vì cuối mỗi ngày, bệnh nhân không giống như là phần dân số đã được nghiên cứu. Đó là điều đã dẫn tới các phỏng đoán. Các công nghệ đang đến, máy tính hiệu suất cao, các phân tích, các dữ liệu lớn mà tất cả mọi người đang nói đến, sẽ cho phép chúng ta xây dựng các mô hình dự đoán cho mỗi chúng ta như là các bệnh nhân riêng lẻ. Và điều kỳ diệu ở đây là, thử nghiệm trên hình ảnh đại diện của tôi là phần mềm vi tính, cơ thể tôi không phải chịu đựng (việc thử nghiệm đó).
11:54 Now, I've had two examples I want to quickly share with you of this kind of care customization on my own journey. The first was quite simple. I finally realized some years ago that all my medical teams were optimizing my treatment for longevity. It's like a badge of honor to see how long they can get the patient to live. I was optimizing my life for quality of life, and quality of life for me means time in snow. So on my chart, I forced them to put, "Patient goal: low doses of drugs over longer periods of time, side effects friendly to skiing." And I think that's why I achieved longevity. I think that time-in-snow therapy was as important as the pharmaceuticals that I had. Now the second example of customization -- and by the way, you can't customize care if you don't know your own goals, so health care can't know those until you know your own health care goals. But the second example I want to give you is, I happened to be an early guinea pig, and I got very lucky to have my whole genome sequenced. Now it took about two weeks of processing on Intel's highest-end servers to make this happen, and another six months of human and computing labor to make sense of all of that data. And at the end of all of that, they said, "Yes, those diagnoses of that clash of medical titans all of those years ago were wrong, and we have a better path forward." The future that Intel's working on now is to figure out how to make that computing for personalized medicine go from months and weeks to even hours, and make this kind of tool available, not just in the mainframes of tier-one research hospitals around the world, but in the mainstream -- every patient, every clinic with access to whole genome sequencing. And I tell you, this kind of care customization for everything from your goals to your genetics will be the most game-changing transformation that we witness in health care during our lifetime.	11:54 Bây giờ, tôi có hai ví dụ mà tôi muốn chia sẻ nhanh với các bạn về dạng tùy biến chăm sóc trong cuộc hành trình của riêng tôi. Ví dụ đầu tiên hơi đơn giản. Tôi cuối cùng cũng đã nhận ra vài năm trước đây đó là tất cả đội ngũ y tế của tôi đã tối ưu hóa việc điều trị cho tuổi thọ của tôi. Nó giống như một huy hiệu danh dự cho thấy họ có thể giữ cho các bệnh nhân sống được bao lâu. Tôi đã được tối ưu hóa cuộc sống của tôi vì chất lượng cuộc sống và chất lượng cuộc sống với tôi có nghĩa là thời gian trong tuyết. Vì vậy, trong bảng xếp hạng của tôi, tôi buộc họ phải đưa, "Mục tiêu với bệnh nhân: liều lượng thuốc thấp qua các giai đoạn thời gian lâu hơn tác dụng phụ thân thiện với trượt tuyết" Và tôi nghĩ rằng đó là lý do vì sao tôi có được tuổi thọ. Tôi nghĩ rằng liệu pháp điều trị thời gian-trong-tuyết cũng quan trọng như là những dược phẩm mà tôi đã dùng. Bây giờ ví dụ thứ hai của tùy biến-- và nhân tiện, bạn không thể tùy chỉnh chăm sóc nếu bạn không biết mục tiêu của bạn là gì, nên việc chăm sóc không thể biết được những điều đó cho đến khi bạn biết mục tiêu chăm sóc sức khỏe của bạn là gì. Nhưng ví dụ thứ hai mà tôi muốn đưa ra cho các bạn đó là, Tôi đã ngẫu nhiên trở thành một trong những con chuột thí nghiệm đầu tiên, và tôi đã rất may mắn khi có toàn bộ hệ thống gen được sắp xếp trình tự. Bây giờ mất khoảng 2 tuần xử lý trên các máy chủ cao cấp nhất của Intel để làm cho điều này xảy ra, và 6 tháng lao động khác của con người và máy tính để làm cho tất cả các dữ liệu đó có ý nghĩa. Và cuối cùng của tất cả những việc đó, họ nói rằng, "Vâng, những chẩn đoán của cuộc đụng độ giữa những người khổng lồ y tế tất cả những năm trước đây đều sai, và chúng tôi có một con đường tốt hơn tiến về phía trước." Tương lai mà bây giờ Intel đang làm việc để chỉ ra rằng làm thế nào để ước tính thuốc cá nhân từ vài tháng và vài tuần đến chỉ còn vài giờ, và khiến dạng công cụ này có sẵn, không chỉ trong máy tính của các bệnh viện nghiên cứu hàng đầu trên toàn thế giới, mà trên máy tính -- tất cả các bệnh nhân, tất cả các phòng khám có khả năng tiếp cận với toàn bộ trình tự gien. Và tôi sẽ nói với các bạn, dạng tùy biến chăm sóc này cho tất cả mọi thứ từ những mục tiêu của bạn đến sự di truyền sẽ là quá trình chuyển đổi có thay đổi lớn nhất mà chúng ta được chứng kiến về sự chăm sóc sức khỏe trong suốt cuộc đời của chúng ta.
13:37 So these three pillars of personal health, care anywhere, care networking, care customization, are happening in pieces now, but this vision will completely fail if we don't step up as caregivers and as patients to take on new roles. It's what my friend Verna said: Wake up and take control of your health. Because at the end of the day these technologies are simply about people caring for other people and ourselves in some powerful new ways.	13:37 Như vậy ba cột trụ của sức khỏe cá nhân này, chăm sóc bất cứ nơi đâu, mạng lưới chăm sóc, tùy biến chăm sóc, bây giờ đang diễn ra từng phần, nhưng tầm nhìn này sẽ hoàn toàn thất bại nếu chúng ta không bước lên với vai trò như là những người chăm sóc và các bệnh nhân để tiếp nhận vai trò mới. Đó là điều mà người bạn Verna của tôi đã nói: Tỉnh dậy và kiểm soát sức khỏe của bạn. Bởi vì đến cuối ngày, các công nghệ này là đơn giản về việc mọi người chăm sóc những người khác và bản thân chúng ta theo những cách mới đầy mạnh mẽ.
14:04 And it's in that spirit that I want to introduce you to one last friend, very quickly. Tracey Gamley stepped up to give me the impossible kidney that I was never supposed to have. 14:17 (Applause) 14:33 So Tracey, just tell us a little bit quickly about what the donor experience was like with you.	14:04 Và điều đó nằm trong tinh thần mà tôi muốn giới thiệu với các bạn một người bạn cũ của tôi, rất nhanh thôi. Tracey Gamley đã bước lên để cho tôi quả thận bất khả thi mà tôi đã không bao giờ được cho là có thể. 14:17 (Vỗ tay) 14:33 Tracey, chỉ cần cho chúng tôi biết một chút rất nhanh về kinh nghiệm hiến tặng là như thế nào với bạn.
14:38 Tracey Gamley: For me, it was really easy. I only had one night in the hospital. The surgery was done laparoscopically, so I have just five very small scars on my abdomen, and I had four weeks away from work and went back to doing everything I'd done before without any changes.	14:38 Tracey Gamley: Với tôi, việc đó thực sự rất dễ dàng. Tôi chỉ mất một đêm ở bệnh viện. Ca phẫu thuật được tiến hành nội soi, nên tôi chỉ có năm vết sẹo rất nhỏ trên bụng, và tôi nghỉ làm 4 tuần và quay trở lại làm tất cả mọi việc mà tôi đã làm trước đó mà không có bất cứ sự thay đổi nào.
14:52 ED: Well, I probably will never get a chance to say this to you in such a large audience ever again. So "thank you" feel likes a really trite word, but thank you from the bottom of my heart for saving my life.	14:52 ED: Vâng, tôi có lẽ sẽ không bao giờ có cơ hội nói điều này với bạn trước số lượng khán giả lớn như vậy nữa. Vì vậy "Cảm ơn bạn" có cảm giác giống như một từ thực sự nhàm chán, nhưng cảm ơn bạn từ sâu thẳm trái tim tôi vì đã cứu sống tôi.
15:03 (Applause) 15:09 This TED stage and all of the TED stages are often about celebrating innovation and celebrating new technologies, and I've done that here today, and I've seen amazing things coming from TED speakers, I mean, my gosh, artificial kidneys, even printable kidneys, that are coming. But until such time that these amazing technologies are available to all of us, and even when they are, it's up to us to care for, and even save, one another. I hope you will go out and make personal health happen for yourselves and for everyone. Thanks so much. 15:41 (Applause)	15:03 (Vỗ tay) 15:09 Sân khấu này của TED và tất cả các sân khấu khác của TED thường giới thiệu các đổi mới và giới thiệu các công nghệ mới, và tôi vừa làm điều đó hôm nay, và tôi vừa mới thấy những điều tuyệt vời đến từ các diễn giả của TED, Ý tôi là, chúa ơi, thận nhân tạo, thậm chí là những quả thận có thể in được, đang xuất hiện. Nhưng cho tới thời điểm các công nghệ tuyệt vời này có thể có sẵn cho tất cả chúng ta, và thậm chí khi chúng đã sẵn sàng, còn tùy thuộc vào chúng ta để có thể chăm sóc, và thậm chí cứu sống một người khác. Tôi hy vọng các bạn sẽ ra ngoài và chăm sóc sức khỏe cá nhân cho chính bản thân các bạn và cho tất cả mọi người. Cảm ơn rất nhiều. 15:41 (Vỗ tay)

                                                                                                           (Ted Talks)

Read More